De Els – Elzenboom – Alnus glutinosa

Beschermer van het hart, en laat Nederland nou een echt Elzenbomenland zijn, ik neem je mee in het hart van ons landje, geschreven vanuit mijn hart…

De Elzenbomen fascineren mij altijd weer. Eigenlijk alle bomen, maar ik heb wat favorieten, dat heb ik ook met kruiden. Ik schreef er eerder over in de jaarcursus, en laatst kwam ze weer voorbij in een gesprek met iemand, de Elzenboom.
Ik sprak iemand die al wat jaartjes werkt als stembevrijder en ze wilde een bepaald lied zingen er kwam echter protest, er zaten mensen in de zaal die het lied niet wilde of konden zingen. Het raakte iets in hun hart, als (hoog) gevoelig persoon, werden zij geraakt in een pijn uit het verleden, wat op dat moment uit de schaduw aan het licht kwam. Er komt ook zoveel aan het licht op dit moment, klein en groot. Binnen in onszelf maar ook buiten ons zelf, dat moet je niet tegen willen houden, dat wil stromen in zachtheid. Daarvoor neem ik je graag mee naar de Elzenboom om er iets mee te doen voor jezelf, iets van te leren, om datgene wat in het duister ligt, liefdevol in het licht te zetten en niet weg te moffelen of te negeren.

De energie van de Els:

De Elzenboom is een krachtige bondgenoot in moeilijke situaties. Fearn in Gaelic betekent zowel ‘Els’ als ‘schild’. Zij wordt dan ook gezien als een natuurlijke vorm van bescherming. Niet als iets dat afsluit, maar als iets dat je ondersteuning geeft om bij jezelf te blijven. Zij brengt je in contact met je innerlijk vuur, je vermogen tot richting en daadkracht, en met je ontvankelijke, intuïtieve laag van voelen en innerlijk weten. In die ontmoeting helpt zij je deze krachten in jezelf met elkaar te verbinden, zodat er meer evenwicht kan ontstaan tussen het mannelijke en het vrouwelijke in jou.

Symboliek en Magie van de Els

De Els wordt ook wel de Koning(in) van het water genoemd. In de Keltische mythologie wordt de Els de beschermer van het hart genoemd. De kleur rood die ze afgeeft (het sap) heeft een associatie met levensbloed. Dit is de oxidatie van tannines/looistoffen in het hout die van wit naar oranje/rood gaan. Zo laat ze ons de levensstroom zien. De Els heeft vanuit de oude tradities bekend gestaan als elfenboom en wordt daardoor in eerste instantie beschermd tegen het omhakken, dit komt door verhalen over de Spirit van de Els die in de boom leeft, de elzenkoning of elfenkoning. Al gebeurt daar helaas niet veel mee in ons land, maar in Engeland zeer zeker nog wel!

Als de boom dan toch omgehakt wordt, zie je dat het hout verkleurt van wit naar rood, alsof de boom bloedt. Ondanks dat het een kleine boom is, heeft hij verborgen krachten. De Els helpt je bij het aangaan van uitdagingen en dingen onder ogen te zien, die voorheen onder het (water) oppervlakte verborgen lagen. Elzenhout is super sterk en duurzaam wanneer het in water ondergedompeld leeft, hoe symbolisch. Haar zaden hebben een olie laagje, dit laagje zorgt ervoor dat haar zaden blijven drijven waardoor ze zich makkelijk kan voortplanten.

De Elzenboom is zowel mannelijk als vrouwelijk. Daarom heb ik het hier soms over hem en dan weer over haar. Elzen zijn eenhuizig en dragen zowel mannelijke als vrouwelijke bloemen (katjes), die aan dezelfde tak zitten. Jonge mannelijke katjes zijn lichtbruin en langwerpig. De jonge vrouwelijke katjes  zijn kleine, eivormige en rechtopstaande knopjes, vaak roodachtig tot paars van kleur, die later verhouten tot de bekende donkerbruine/zwarte elzenproppen. Hier zie je hoe de boom zich nu al voorbereidt op de lente van het volgende jaar.

In contact met de Elzenboom!

Maak contact met de Elzenboom wanneer je een nieuw evenwicht zoekt tussen het mannelijke en het vrouwelijke in jezelf. Misschien ben je gewend om krachtig naar voren te treden, richting te geven en je wil in de wereld te zetten.
Of misschien beweeg je juist gemakkelijk mee met anderen, waardoor je soms uit het oog verliest wat jouw eigen verlangen is. Dan is het tijd voor onderzoek, samen met de Els. Zij nodigt je uit om stil te worden en te luisteren naar je innerlijke wijsheid. Met hart en ziel staat de Els naast je, terwijl jij de stem van je eigen hart opnieuw leert herkennen.

Misschien merk je dat je soms te sterk vanuit je eigen wil handelt, en minder ruimte laat voor wat anderen voelen of nodig hebben. Ook dan kun je de hulp van de Els inroepen. De Els nodigt je uit om de gulden middenweg weer te vinden en je leven opnieuw in evenwicht te brengen. Ga op zoek naar de Elzenboom in je omgeving. Wanneer je Elzenknopjes vindt, kun je ze meenemen en bijvoorbeeld verwerken in het onderstaande intentieritueel.

In de Stroom van de Els, een Intentieritueel

Wat je nodig hebt:

• Een Elzenboom die jou ‘roept’.
• Of als je thuis bent:
• Een stukje sprokkelhout van een els, een elsblad of een afbeelding van een els.
• Een kaars (bij voorkeur rood of oranje voor je innerlijke vuur).
• Een klein kommetje (heilig)water.

Ga rustig zitten en sluit je ogen.
Adem drie keer diep in en uit.
Eén adem voor de aarde onder je.
Eén adem voor de hemel boven je.
Eén adem voor het water dat door alles heen stroomt.

Neem het elzenvoorwerp in je handen en breng je aandacht naar wat je vasthoudt.
Of, wanneer je bij de Els bent, stem je je af op de boom zelf.
De Els is aanwezig in dit contact, niet als iets wat je moet voorstellen, maar als iets waar je je aandacht bij kunt laten rusten.
Laat het eenvoudig zijn: een moment van aandacht, een stille verbinding met het leven om je heen.

Breng je aandacht naar je hartgebied. Merk op wat daar aanwezig is, zonder het te hoeven veranderen, neem het waar.
Sta even stil bij de balans in jezelf: het vuur van je kracht en richting, en het water van je intuïtie en ontvankelijkheid.

Laat deze twee in jezelf naast elkaar bestaan, zonder dat één hoeft te winnen.
Zoals de Els groeit op de grens van water en aarde, zo mag ook in jou iets van natuurlijke samenhang ontstaan.

Spreek dan zacht je intentie uit, bijvoorbeeld:

“Els, hoedster van het hart en bron van leven,
help mij de balans te vinden tussen mijn kracht en mijn innerlijk weten.
Laat mij bewegen in kracht én in zachtheid,
in waarheid én openheid.”

Leg of houd je handen even bij je hart en je handen.
Voel dat dit gebaar voldoende is. Blijf nog een moment in stilte.
Met aandacht voor de verbinding die je zo hebt gemaakt, met jezelf en met de Els als stille aanwezigheid.

Wanneer het moment daar is, doof de kaars met aandacht en dankbaarheid.
Niet als afsluiting, maar als een bewuste afronding van wat in beweging is gezet.
Je kunt daarna je elzenvoorwerp op je altaar leggen.

Tip:
Dit ritueel kun je doen wanneer je voor een uitdaging staat, of wanneer je jezelf wilt herinneren aan de balans tussen kracht en zachtheid. Het is geen bescherming tegen het leven, maar een herinnering dat je al gedragen wordt door de stroom.

De Els ᚃ Fearn

Het is de derde boom uit het Bomenogham. De bijbehorende letter is F, van Fearn, dat in het Gaelic zowel Els als schild betekent.
Hier wordt het schild niet bedoeld als iets dat afsluit of afschermt, maar als een natuurlijke vorm van bescherming: een aanwezigheid die je ondersteunt om bij jezelf te blijven, terwijl je in verbinding blijft met de wereld om je heen. De Els is een nederige boom die je gemakkelijk over het hoofd ziet en vaak wordt ervaren als onderdeel van het landschap.
In Nederland komen twee soorten voor: de zwarte els en de grauwe els (ook wel witte of grijze els genoemd). Zwarte elzen groeien vooral op natte plekken. In de zomer is het verschil goed te zien: de zwarte els heeft ronde bladeren, terwijl de grauwe els bladeren heeft met een puntje.

Beide soorten behouden hun groene blad en verkleuren niet in de herfst. In de winter is het verschil zichtbaar in de stam: de zwarte els heeft een donker, groenbruine stam met scheuren en brokjes, terwijl de grauwe els een gladde, lichtgrijze stam heeft. In deze context wordt vooral de zwarte els bedoeld, omdat deze in Nederland het meest voorkomt.

De Keltische dichters gaven haar drie geheimzinnige namen: airenach fían, voorhoede van de krijgers, comét lachta,  bewaker van het levensvoedende vat, dín cridi, bescherming van het hart.

Misschien is dat wel haar diepste geheim: dat zij niet alleen een boom van water is, maar een hoedster van het hart.